30. okt, 2018

Goed nieuws voor Assad én de Syriërs: het Nationaal Museum is weer open

 

Trouw

Service

Goed nieuws voor Assad én de Syriërs: het Nationaal Museum is weer open

Home

Ghassan Dahhan– 12:34, 30 oktober 2018

Syrische kunstschatten hebben de afgelopen jaren veel te verduren gehad. Maar sinds maandag is het Nationaal Museum in Damascus weer open. Goed voor de Syriërs, en ook een pr-slag voor de regering-Assad

Steden en woonwijken liggen in puin en van wederopbouw is nog lang geen sprake. Maar het befaamde Nationale Museum in Damascus opent na zes jaar weer zijn deuren. Syriërs kunnen daar een van de mooiste bouwwerken bewonderen die de geschiedenis heeft voortgebracht.

De opening van het museum is symbolisch van grote waarde, zo liet de Syrische minister van cultuur Mohamed al-Ahmad gisteren weten: die maakt dat Syriërs weer naar hun geschiedenis kunnen kijken. “De opening van het museum is een boodschap dat Syrië nog steeds bestaat en dat zijn erfgoed niet is weggevaagd door het terrorisme”, aldus de minister. “Vandaag is Damascus genezen.”

De Nederlandse kunsthistoricus en archeoloog Joris Kila, die gespecialiseerd is in erfgoedbescherming, heeft gemengde gevoelens bij de opening. “Het is een flinke pr-boost voor de Assad-regering, maar het is natuurlijk ook positief voor de bevolking. Zo’n museum is een handig middel om cohesie te creëren onder Syriërs, want het verwijst naar een gedeelde geschiedenis en identiteit. Afgezien daarvan zorgt het ook voor de nodige afleiding.”

De Syrische kunstschatten hebben in de afgelopen jaren verschrikkelijk veel te verduren gehad, met als dieptepunt de beeldenstorm van terreurbeweging Islamitische Staat in Palmyra. Daar werden Romeinse beelden kapotgeslagen en zuilen opgeblazen. Andere kunststukken van onschatbare waarde verdwenen via de zwarte markt naar de huiskamers en kelders van kunstverzamelaars en de georganiseerde misdaad in het Westen.

Middeleeuwse kastelen

Het regeringsleger en de rebellen trokken zich tijdens de oorlog nauwelijks iets aan van hun historische omgeving: ze vochten vanuit middeleeuwse kastelen (zoals het kruisvaardersfort Krak des Chevaliers bij Homs), vanuit eeuwenoude soeks (die in Aleppo brandde in september 2012 bijna compleet af) of voerden bombardementen en beschietingen uit, op of vanuit historische moskeeën (de Ummayad-moskee in Aleppo werd in 2013 deels vernietigd door bombardementen).

“Een van de problemen is dat veel historische bouwwerken, die vroeger als fortificaties dienden en daartoe op strategische plaatsen werden gebouwd, ook tijdens de laatste burgeroorlog van militair belang waren, zoals het Krak des Chevaliers”, vertelt Kila. “De historische schatten zijn er heel slecht van afgekomen in deze oorlog.”

_______________

Veel spullen ontlenen waarde aan hun verhaal, en juist dat ontbreekt

Joris Kila, kunsthistoricus en archeoloog

 

Kila adviseerde Syrische experts om tijdens de oorlog kunstschatten te begraven. “Ik stelde voor dat ze gebruik maakten van speciale vitrines die ze onder de grond konden stoppen. Als de oorlog eenmaal voorbij was, konden ze die weer opgraven. Dat is veel effectiever in een conflictgebied dan het simpelweg verplaatsen van artefacten, waarbij vaak de archeologische context verloren gaat. Syrië heeft zo’n gigantische hoeveelheid kunstschatten, die kun je onmogelijk beschermen.” Hoeveel kunst de oorlog heeft overleefd, zal pas later duidelijk worden.

Wetenschappelijke hart

Kila heeft geen vertrouwen in de Syrische regering als het gaat om het beschermen van de kunstschatten, maar wel in de kunde en de integriteit van Maamoun Abdulkarim. Hij was tot voor kort het hoofd van het Syrische departement van oudheid en musea. “Zijn wetenschappelijke hart zat op de juiste plek, en ik weet dat hij veel spullen heeft gered van de ondergang.”

Toch moet volgens Kila niet alleen aandacht bestaan voor het fysieke behoud van de kunstschatten, maar ook voor de omgeving waar ze vandaan komen. “Het is natuurlijk heel mooi dat er veel kunststukken bewaard zijn gebleven en in een museum terechtkomen, maar veel spullen liggen niet meer in hun natuurlijke omgeving. Als er later eeuwenoude beelden opduiken, dan is niet altijd bekend wat hun verhaal is. Ze zijn als het ware losgerukt van hun geschiedenis. Dat ze van goud zijn is natuurlijk mooi, maar de spullen ontlenen hun waarde aan hun verhaal. En juist dat ontbreekt.”